همه چیز از به دنیا آمدنم شروع شد

نویسنده: الهه صدوقی | در:

 

به قول لکان بزرگترین آسیب روانی زندگی، خودِ زندگی است؛ و به قول اتو رانک: ضربه تولد. ضربه تولد (birth trauma) از مفاهیم مهم و شناخته‌شده در نظریه اتو رانک است. اتو رانک، روانکاو اتریشی، بر این اعتقاد بود که فرایند تولد به خودی خود واقعه آسیب زایی برای نوزاد تلقی می شود. او در کتاب‌ «Trauma of The Birth»، تولد را یک ضربه شدید معرفی‌کرد که بر جنین وارد شده‌است‌.

رانک معتقد بود روان رنجوری در دوران زندگی فرد، حاصل تجربه تولد و ترومای حاصل از آن است. از نظر او، جدا شدن از مادر درفرایند تولد، برانگیزاننده احساس اضطراب است. این احساس اضطراب معمولا بعدها در طی زندگی و در نتیجه جدایی یا حتی تهدید به جدایی از چیزی یا کسی دوباره فعال می شود.
جدایی نوزاد از رحم مادر می تواند تهدید کننده باشد. کندن از فضای امن زهدان مادر و پرتاب به جهانی که بالقوه آسیب زاست می تواند برای نوزاد حکم مرگ را داشته باشد.

اتو رنک، این مفهوم را این‌گونه مطرح می‌کند که متولد شدن، یک تجربه آسیب‌زای شدید است. به دلیل اینکه نوزاد تازه متولد شده، مجبور است که محیط گرم و نسبتأ ثابت رحم را که در آن، همه‌ی نیازهایش به صورت اتوماتیک، رفع می‌شده را رها کند.

اتو رنک در ابتدا اهمیت ضربه تولد را به حدی می‌دانست که آن را مهم‌ترین رویداد زندگی فرد تلقی می‌کرد. به عنوان مثال طبق نظریه اتو رنک، شوک ناشی از تولد، مخزنی (reservior) از اضطراب تولید می‌کند که اتو رنک این اضطراب تولد را عامل تمام اختلالات روانی نوروتیک (neuroses)، دانست.

کودک از این لحظه (لحظه تولد) به‌بعد همواره در‌ معرض درد و رنج‌های متعدد قرارمی‌گیرد. جدا‌شدن از بهشت (‌رحم مادر‌)‌، از شیر گرفتن او‌، سرزنش و انتقاد از او‌، عدم‌توجه به خواسته‌های او، از‌دست‌رفتن حامیان او و ده‌ها مورد رنج‌آور دیگر‌. از این رو بر این باور بود که انسان ها اغلب، تمایلی ناخودآگاه برای بازگشت به زهدان مادر دارند.

پ.ن: «و بعد آدم در مغزش، خطاب به مادرش می‌گوید: چرا مرا همان‌طور که بیرون دادی بالا نمی‌کشی چرا؟» 
رضا براهنی

روان‌درمانی تحلیلی چیست؟

نوعی از روان‌درمانی که براساس اصل پویایی روان بنا شده باشد را روان‌درمانی پویا یا تحلیلی می نامند.

پویایی روان به معنای ذهنِ در حرکت است. به زبان ساده، لغت پویایی روان اشاره به نیروهای در حالِ حرکت ذهن دارد. فروید زمانی لغتِ پویایی روان را ابداع کرد که متوجه شد، برخلاف مفهوم‌بندی پیشین مبتنی بر ایستا بودنِ روان، ذهن یک نظام مدام در حال تغییر و برانگیخته شده با عناصر بی‌وقفه در حال حرکت و پرانرژی است. عناصر در حال حرکت موجود در ناخودآگاه، افکار، احساسات و رفتارهای خودآگاه را تحت‌تاثیر قرار می‌دهند.

در واقع روان‌درمانی تحلیلی یک نوع کار بالینی مبتنی بر اصول و نظریه‌های روان تحلیلی است. این نوع رویکردِ درمانی از نظریات روانکاوی برای صورت‌بندی و درمان استفاده می‌کند. هدف از این درمان افزایش خودشناسی فرد است و‌ روان‌درمانگر در مورد تعارضاتی که در لایه‌های زیرینِ مشکل فعلی بیمار قرار دارد به او بینش می‌دهد.

هر چیزی که در فرایند درمان تحلیلی صورت می‌گیرد از مسیر خودشناسی می‌گذرد. بیمار از طریق شناختِ علت، خودش را بهتر می‌شناسد. به عبارتی در فرایند درمان تحلیلی،‌ روان‌درمانگر با کندوکاو در درون لایه‌های عمیق مشکل بیمار و شناسایی علت به خودشناسی بیمار کمک می‌کند.

تفاوت درمان تحلیلی و درمان‌های شناختی-رفتاری

وقتی بیماری با نشانه‌های افسردگی به اتاق درمان می‌آید، در رویکرد‌های دیگر مانند رویکرد شناختی‌-رفتاری، مبنا بر این است که علامت افسردگی را با انجام کارها و تمرین‌هایی برطرف کنیم. اما در رویکرد تحلیلی ما می‌خواهیم بدانیم افسردگی چگونه ایجاد شده؟ چه فاکتورهایی در احساسات و افکار بیماردر این نشانه‌ها نقش داشتند که در حال حاضر به‌ روان‌درمانگر تحلیلی مراجعه کرده است. در درمان تحلیلی برخلاف درمان‌های شناختی-رفتاری ما انتهای درمان و تعداد جلسات را مشخص نمی‌کنیم. چون با بخش‌هایی از روان سروکار داریم که بی‌کران، بزرگ و پیچیده هستند.

درمان تحلیلی برای همه مناسب نیست

یک‌ روان‌درمانگر تحلیلی در ابتدای کار باید بیمار را از لحاظ اینکه برای درمان تحلیلی مناسب هست یا نه ارزیابی کند. بعضی از بیمارها با نوعی مشکل اورژانسی به اتاق درمان می‌آیند که به مداخله‌ی سریع نیاز دارد و یا نوعی از اختلال‌های شخصیت را دارند که درمان تحلیلی برایشان مناسب نیست.
نکته‌ی مهم این است که مشکلات نباید ماهیت اورژانسی داشته باشند، یعنی اصولا‌ روان‌درمانگر تحلیلی کار اورژانسی انجام نمی‌دهد. همچنین بیماری که فرایند درمان تحلیلی را شروع می‌کند باید باید توانایی تحمل ناکامی را داشته باشد.

روان‌درمانگر باید ذهن کاوش‌گری داشته باشد و در فرایند ارزیابی تمام موارد را بررسی کند تا در پایان تشخیص دهد که آیا درمان تحلیلی برای بیمار مناسب هست یا نه.